"ارشمیدس"

ارشمیدس دانشمند و ریاضیدان یونانی در سال 212 قبل از میلاد در شهر سیراکوز یونان چشم به جهان گشود و در جوانی برای آموختن دانش بـه اسـکندریه رفت. بیـشتر دوران زنـدگیش را در زادگاهـش گذراند و با فرمانروای این شهر دوستی نزدیک داشت.

 در اینجا سخـن از معـروفترین استحمامی است که یک انسان در تاریخ بشریت انجام داده است. در داستانها چنین آمده است که بیش از 2000 سال پیش در شـهر سیراکوز پایتخت ایالت یونانی سیسیل آن زمان ارشمیدس مکانیک دان و ریاضیدان و مشاور دربـار پادشاه یمرون یکی از معروفتـرین کشفهای خـود را در خزینه حمام انجام داد.

داستان این چنین است :

روزی که او در حمامــی عمومـی به داخـل خزینه پا نهاد و در آن نشست و حین این کار بالا آمدن آب خزینـه را مشاهـده کـرده، ناگهـان فکری به مغزش خطور کرد. او با عجله و سراسیمه در حالیکه فریاد میزد اوره كا اوره كا یعنی یافتم یافتم، به خانه بازگشت و شروع به آزمایش عملی این یافته کرد.

او چنین اندیشید که اجسام هم اندازه ، مقدار آب یکسانی را جابـجا می‌کنند، ولـی اگر از نظـر وزنـی بـه مـوضوع نگاه کنیـم یک شمش نیم کیلویی طلا کوچکتر از یک شمش نقره به همان وزن است (طـلا تقریبـا دو برابر نقـره وزن دارد)، بنـابراین بایـد مقدار کمتری آب را جابجا کند. این فرضیه ارشمیدس بود و آزمایشهای او این فرضیه را اثبات کرد. او برای این کار نیاز به یک ظرف آب و سه وزنه با وزنـهای مسـاوی داشـت که این سـه وزنـه عبارت بـودند از تاج شاهی، هم وزن آن طـلای نـاب و دوباره هم وزن آن نقره ناب.
 
او در آزمایش خود تشخیص داد که تاج شاهی میزان بیشتری آب را نسبت به شمش طلای هم وزنـش پس می‌راند، ولی این میزان آب کمتر از میزان آبـی است که شـمش نقره هم وزن آن را جابجا می‌کند.

به این ترتیب ثابت شد که تاج شاهی از طلای ناب و خالص ساخته نشده، بلکه جواهر ساز متقلب و خیـانتکار آن را از مخلوطـی از طلا و نقره ساخته است و به این ترتیب ارشمیـدس یکـی از چشمگـیرترین رازهای طبیعت را کشف کرد. آن هم اینکه می‌توان وزن اجسام سخت را با کمـک مقـدار آبـی که جابجا می‌کنند اندازه گیـری کرد. این قـانون (وزن مخـصوص) را که امروزه به آن چگالی می‌گویند اصل ارشمیدس می‌نامند.

او کتابهایی درباره خصوصیات و روشهای اندازه گیری اشکال و احجام هندسی از قبیل مخروط، منحنی حلزونی و خط مارپیچ، سـهمی، سطح کره «ماده غذایی» و استوانه نوشته، علاوه بر آن او قوانینی درباره سطح شیب دار، پیچ، اهرم و مرکز ثقل کشف کرد.

یکی از روشهای نوین ارشمیدس در ریاضیات بدست آوردن عدد پی بود، وی برای محاسبه عدد پـی، یعنـی نسبت محیـط دایـره به قـطر آن روشـی بدست آورد و ثابت کرد که عدد محصور مابین 10/3 و  17/3 است، گذشته از آن روشهای مختلف برای تعیین جذر تقریبی اعداد به دست آورد و از مطالعه آنها معلوم می‌شود که وی قبل از ریاضیدانان هندی با کسرهـای متصـل یا مداوم متنـاوب آشنایی داشتـه است. در حساب روش غیـر عملی و چند روش عملـی یونانیان را که بـرای نمایش اعـداد از علائـم متفاوت استفـاده مـی‌کردند، به کنار گـذاشت و پیش خـود دستگاه شمارشــی اختراع کرد که به کمک آن ممکن بود هر عدد بزرگی را بنویسیم و بخوانیم.